Page 13 - Sosyal_Toplumsal_HBV

Hepatit B Bildirimi ve Mevzuat

Prof. Dr. Işıl Maral
İstanbul Halk Sağlığı Müdür Yardımcısı

Sağlıkçılar olarak bütün hastalıklar hakkında bilgi sahibi olmak isteriz, ama
bulaşıcı hastalıklar bildirimler açısından bizim için daha önceliklidir. Çünkü
bulaşıcı hastalıkların bildirimi ile sadece ne durumda olduğumuzu görmeyiz
aynı zamanda da hastalığı kontrol altına alabilmek için neler yapmamız ge-
rektiğini de saptamış oluruz. O açıdan bulaşıcı hastalıkların bildirimi sağlık
alanında mutlaka olması gereken bir uygulamadır.

Bildirim sistemi ile verileri toplayarak hastalığın sıklığını belirliyoruz. Toplanan bilgilerden
demografik yapının neler olduğunu anlıyoruz. Buna yönelik olarak planlamalar yapıyo-
ruz -aşılama gibi-. Ne kadar kaynak ayıracağız, yani bu hastalık bizim ülkemizde ne kadar
önemlidir, ne kadar büyük yer tutmaktadır ve bizim ne kadar paramız var buna yönelik ola-
rak da bu hastalık için ne kadar para ayırabiliriz, bunu belirliyoruz. Ve salgınları önceden
tahmin ediyoruz. Diyoruz ki; bu verilerle şu bölgede şu yaş grubunda 5 yıl sonra bir salgın
olabilir. Bütün bunların ışığında bu hastalıktan korunmak için neler yapmak gerektiğini
belirliyoruz. Konumuz hepatit B ve elimizde çok güçlü bir savunma aracı var: AŞI. Başka bir
hastalıkta yapılacak başka bir şey olabilir. Sonuç olarak korunma için neyi kullanacağımıza
ve buna yönelik olarak da kontrol programlarını nasıl geliştireceğimize bildirim sistemi
aracılığıyla karar veriyoruz.

Ülkemizde bulaşıcı hastalıklar bildirimi ile ilgili mevzuatta oldukça iyi durumdayız. Cum-
huriyetin ilânı ve Sağlık Bakanlığının kurulmasından hemen sonra yasa çalışmaları başla-
mış ve 1930’da Umumi Hıfzıssıhha yasası yürürlüğe girmiştir. Bu kapsamlı yasada bulaşıcı
hastalıkların bildirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bundan sonra bu bildirimlerin nasıl ola-
cağı, sayıları, hastalıklar güncellenmiştir.

2000’lerin başına gelene kadar -2002 civarında ilk çalışmalar başladığında- henüz eli-
mizde standart vaka tanımları yoktu. Örneğin hepatit B için bildirim yapılacak ama tanısı
hangi kriterlere göre konacak, olası veya kesin tanı kabul kriterleri nelerdir, hangi labora-
tuvar testleri yapılacak? Gelişmiş ülkelerde, Avrupa ülkelerinde, Amerika’da standart vaka
tanımları mevcuttur. Bu bilgiler klasik tıp kitaplarında mevcuttur ve tıp fakültesinde bun-
ların eğitimi verilir. Ancak siyasi otorite veya devlet yönetimi tarafından vaka olarak kabul
kriterleri nedir? Bunlar yoktu ve 2000’lerin başında çalışmalar başladı.

» 13